Urlop w Puławach

dunajec

kazimierz

karpacz

koscielisko

zakopane

Puławy -Już w początkach XVII wieku była to mała wioska handlowo-rybacka w pobliżu wioski Włostowice, leżąca przy dawnej przeprawie przez Wisłę, wchodząca w drużynę dóbr końskowolskich należących do magnackiego rodu Opalińskich. W drugiej części XVII wieku. drogą małżeństwa włości przeszły w ręce księcia Stanisława Herakliusza Lubomirskiego, marszałka wielkiego koronnego, który zrobił w Puławach jedną ze swoich rezydencji. Z jego woli został zrobiony zespół pałacowo-parkowy, zaprojektowany przez najlepszego architekta pochodzenia holenderskiego Tylmana z Gameren. Od 1702 r. wieś została dana w spadku na własność Sieniawskich, a od 1731 r. — Czartoryskich. Książę Aleksander Czartoryski uczynił z Puław jeden z ważniejszych ośrodków życia politycznego i kulturalnego ówczesnej Rzeczypospolitej. W 1731 r. zaczęto gruntowną przebudowę pałacu, który z pół obronnej willi stał się reprezentacyjną ogromną rezydencją. W 1785 roku osiadł tu na stałe syn Aleksandra – Adam Kazimierz Czartoryski, szef sztuki i kultury, twórca i komendant Szkoły Rycerskiej w Warszawie, uczestnik Komisji Edukacji Narodowej. Jego żona Izabela z Flemingów Czartoryska, uważana za jedną z najlepiej oświeconych Polek swoich czasów, skupiła wokół siebie wielu pisarzy, malarzy, architektów i muzyków. Robili tu między innymi .: Grzegorz Piramowicz, Franciszek Dionizy Kniaźnin, Julian Ursyn Niemcewicz, Jan Paweł Woronicz, Franciszek Zabłocki, Piotr Norblin, Szymon Bogumił Zug czy Piotr Aigner. Lata 1782–1793, to czas największej świetności Puław, nazywanych wtedy polskimi Atenami lub Atenami Północy. Podczas Insurekcji Kościuszkowskiej, w 1794 roku rezydencję w Puławach spustoszyła armia rosyjska. Za aktywny uczestnictwo w życiu politycznym oraz za pomoc insurekcji, caryca Katarzyna II ukarała Czartoryskich konfiskatą majątku. Z powodu III rozbioru Rzeczypospolitej, tereny lubelskie znalazły się w zaborze austriackim, a Puławy zostały zwrócone Czartoryskim. Już w r. 1796 Czartoryscy wrócili do rezydencji, a księżna Izabela podjęła prace nad odbudową całego zespołu. Pałac został powiększony i zmodernizowany, a park w stylu francuskim stał się przekształcony w modny wtedy park krajobrazowy w stylu angielskim.

Wrocław

białka

pisz

wegorzewo

karpacz

szczytno

Wrocław, historyczna stolica Śląska, to jedno z największych i najstarszych miast w Polsce. Wratislavię po raz pierwszy wzmiankowano w sposób jednoznaczny jako potężny gród w roku 1000.

Już wówczas na Ostrowie Tumskim założono polskie biskupstwo. W roku 1335 miasto przeszło pod panowanie Jana Luksemburczyka, Króla Czech i z zerwało więź z Polską. „Wretslav” na krótko przeszedł pod panowanie węgierskie i z tamtych czasów pochodzi węgierska nazwa miasta Boroszló. Wraz z Koroną Czeską Wrocław włączono do Monarchii Habsburskiej i od tamtej pory zaczęła pojawiać się nazwa Breslau. W roku 1741 wraz z większością Śląska miasto zostało zdobyte przez Prusy i pozostało w granicach Prus, a potem Rzeszy, aż do roku 1945, kiedy jako ostatnią niemiecką twierdzę zdobyła je Armia Czerwona. Po II wojnie światowej Wrocław wrócił do Polski.

wroclaw 638
Wrocław jest pełen pamiątek swojej przeszło tysiącletniej historii. Wędrówkę po mieście dobrze jest rozpocząć od najstarszej jego części, czyli Ostrowa Tumskiego – średniowiecznej dzielnicy rezydencjonalnej, należącej dziś do polskich Pomników Historii. Drugim obiektem na tej liczącej jedynie 30 pozycji liście jest Hala Stulecia, wyróżniona również zaszczytnym miejscem na liście UNESCO. Na Ostrowie Tumskim nie sposób nie odwiedzić kościoła św. Krzyża i znajdującego się pod nim kościoła św. Bartłomieja. Wielki średniowieczny architekt, Magister Lapicida Wilandus, podzielił wnętrze budowli na dwie kondygnacje, zajmowane przez dwie świątynie.

Wrocław jest miastem strojnym i kunsztownym. Leżąc na skrzyżowaniu dwóch szlaków handlowych Via Regia i Szlaku Bursztynowego, Wrocław miał wspaniałe warunki do rozwoju. Mimo ogromnych zniszczeń podczas walk o zdobycie Festung Breslau w 1945 roku – w gruzach legło ok. 70% zabudowy miasta, a niektóre dzielnice zostały prawie całkowicie zrównane z ziemią – miasto dźwignęło się z ruin i dziś zachwyca odtworzoną pieczołowicie bogatą historią: gotycki Ostrów Tumski, późnogotycki ratusz w rynku, barokowy budynek Uniwersytetu z Aulą Leopoldina, klasycystyczna Opera Wrocławska, neogotycka Hala Targowa i dworzec kolejowy, secesyjne kamienice i domy towarowe, modernistyczna Hala Stulecia – to zaledwie część wielowiekowej sukcesji Wrocławia.

Rynek we Wrocławiu ma 175 metrów szerokości i 212 metrów długości i jest jednym z większych w Europie. Rynek, jako średniowieczny plac targowy, powstał za czasów Henryka Brodatego, między 1214 a 1232. Kolorowe kamieniczki wokół ratusza zachwycają turystów z całego świata. Wśród nich wyróżnia się manierystyczna kamienica Pod Gryfami, strzegącymi ukrytych w jej podziemiach skarbów. Kamienica Pod Złotym Słońcem wraz z sąsiednimi kamienicami Pod Błękitnym Słońcem i Pod Siedmioma Elektorami, gościła króla Czech Władysława Jagiellończyka oraz dwóch cesarzy: Rudolfa II i Ferdynanda II.

Wrocławski ratusz to perła gotyku, majstersztyk sztuki architektonicznej. Punkty skrajne ratusza, czyli wieża ozdobiona renesansowym hełmem i piwnice, kryją najstarszy polski dzwon zegarowy i najstarszą w Europie restaurację – Piwnicę Świdnicką, której ostatnia przebudowa miała miejsce w 1519 roku. Wtedy połączono ją z pobliskim browarem. Klimat restauracji oddaje napis: „Kto nie był w piwnicy Świdnickiej, ten nie był we Wrocławiu”. Serwowanego tu szlachetnego trunku – piwa ze Świdnicy, próbowali wielcy tego świata: Chopin, Słowacki, Wybicki, Goethe. Czas na nas!

Gmach główny Uniwersytetu Wrocławskiego zaprasza na barokową ucztę. Fundatorem uniwersytetu był cesarz Leopold I. Jego imię nosi olśniewająca Aula Leopoldina, zdobiona rzeźbami, sztukateriami i malowidłami ściennymi ze słynnym freskiem Chwała Śląska na sklepieniu.

Przy ulicy Stare Jatki, która od 1242 roku była zagłębiem kramów z mięsem, stoi swoisty pomnik: obok kamiennego rynsztoka ustawiono odlane z brązu zwierzęta: kozę, koguta, królika, gęś i świnię oraz tablicę z napisem „Ku czci zwierząt rzeźnych – konsumenci”.

Pomarańczową Alternatywę, barwny ruch szarych lat 80. XX wieku, przypomina odlany z brązu Papa Krasnal, zgrabny pomnik na deptaku, przy ulicy Świdnickiej.
Krasnoludki opanowały Wrocław! Odkąd w 2003 roku, prezydent Wrocławia otworzył w kamieniczce Jaś, ekstra lokum – muzeum krasnoludków, o którego istnieniu informuje miniaturowy szyld na wysokości ludzkich kolan, do Wrocławia zaczęły wprowadzać się skrzaty. Pierwszy zadomowił się Szermierz, potem Rzeźnik i dwa Syzyfki. Pracz Odrzański uwił sobie gniazdko przy Moście Piaskowym. Krasnal niewidomy i głuchoniemy towarzyszą W-skersowi. W klinice onkologii dziecięcej życie ubarwia krasnalka – Marzenka.

Niezapomnianym miejscem we Wrocławiu jest Panorama Racławicka. Monumentalne dzieło Jana Styki i Wojciecha Kossaka z 1894 roku ma 114 metrów długości i 15 metrów szerokości. Warsztat malarski i zabiegi wystawców sprawiają, że oglądając Panoramę Racławicką mamy wrażenie uczestnictwa w bitwie pod dowództwem Tadeusza Kościuszki.

We Wrocławiu znajduje się najstarszy ogród zoologiczny w Polsce. Założono go w 1865 roku. Dziś ZOO jest bezpiecznym domem dla 4000 zwierząt. Ogród wkomponowany jest w zabytkową zabudowę, co nadaje miejscu klimat i charakter.

Oazą spokoju jest we Wrocławiu Ogród Japoński. Architektura ogrodowa – altany, mostki, stawy i oczka wodne oraz roślinność rodem z Japonii stwarza niepowtarzalny klimat. Trochę nierzeczywiste, bajkowe miejsce w sercu dużego miasta.

Wrocław to miejska wyspa ciepła. Fen, ciepły wiatr górski, sprawił, że w dniu 21 lutego 1990 roku porzekadło ludowe: luty, podkuj buty, było mało adekwatne do temperatury +20 stopni w skali Celsjusza… Całej Polsce marzły uszy, a wrocławianie wygrzewali się na słońcu.

Wrocław zawsze był i jest nadal miastem wielokulturowym. Dzielnica żydowska została wyznaczona w XII wieku pomiędzy ulicami Świętego Antoniego, Włodkowica, Krupniczą i Szajnochy. Historia okrutnie obeszła się z zabytkami żydowskimi, ale we Wrocławiu przetrwały dwie synagogi. Otwarta w roku 1829 Synagoga Pod Białym Bocianem, której klasycystyczny budynek ze strojnym Aron ha-kodeszem pełni dziś rolę bożnicy i Centrum Edukacji i Kultury Żydowskiej. Przetrwała też Mała Synagoga z 1945 roku, w której Aron ha-kodesz ozdobiony jest tablicami Dekalogu i hebrajskim napisem. W miejscu największej, Nowej Synagogi z roku 1872, stoi dziś pomnik. Nowa Synagoga została spalona przez nazistów w 1938 roku.

Macewy pośród traw to oczywiście kirkut, żydowski cmentarz. We Wrocławiu są dwa: stary i nowy. Na tym nowym unikatem jest ohel na grobie kobiety.

Nocą, po całodziennym zwiedzaniu, najlepiej usiąść w jednej z kawiarni na placu Solnym i odpoczywając, przypatrywać się kwiaciarkom, sprzedającym świeże kwiaty w świetle księżyca. Bo we Wrocławiu nawet o północy kwitnie życie. A pręgierz przypomina stare dzieje…

Dotrzeć do Wrocławia można samolotem, samochodem lub koleją. Podróżując pociągiem, docieramy zarazem do początków „dróg żelaznych” na polskich ziemiach; wybudowana w 1842 roku linia kolejowa pomiędzy Wrocławiem a Oławą stanowiła pierwsze połączenie na obszarze obecnej Polski. Uwagę odwiedzających przyciągają również wyjątkowo piękne, dziewiętnastowieczne dworce kolejowe.

Wrocław jest miastem położnym niemal na styku trzech krajów, które historia bardzo ściśle ze sobą połączyła. Jest poniekąd miastem spotkań, miastem, które jednoczy…

Zabytki w Muszynie

RUINY XIV WIECZNEGO ZAMKU

Znajdują się na cyplu Pasma Koziejówka, na stromym wzgórzu (popularnie nazwanym Basztą), nad zakolem rzeki Poprad, w widłach potoków Szczawnik i Muszynka. Z badań archeologicznych przeprowadzonych w latach 1973-1974 wynika, że pierwszym obiektem wznoszącym się na najwyższym szczycie pasma Koziejówka (636 m. n.p.m.) był drewniany grodek z XI wieku. W XIV wieku grodek został wzmocniony kamieniami i częściowo obmurowany. Zamek powstały ok. 1390 roku na niższym ze szczytów pasma (527m. n.p.m.) miał za zadanie bronić granicy i szlaków handlowych, oraz pełnić funkcje komory celnej.

Z natury obronne miejsce zabezpieczone stromymi stokami z trzech stron, otoczono murem kamiennym i wykonano przekop, przez który przerzucono zwodzony most. Do zamku wjeżdżało się przez bramę umieszczoną w czterobocznej wieży prosto na dziedziniec, przy którym postawiono piętrowy dwór starosty. Twierdza była rezydencją biskupiego „państwa muszyńskiego” do 1474 roku, kiedy to została niemal całkowicie zniszczona podczas najazdu na Polskę króla węgierskiego Macieja Korwina. Zamek został odbudowany w stylu renesansowym przez Węgrów (nakazem traktatu z 1474 roku zawartego w Starej Wsi). Od tego momentu pełnił wyłącznie funkcję strażnicy. Autorem prowadzonych zmian w wyglądzie budowli był Aleksy z Bardiowa.

Wraz z rozwojem techniki wojskowej ranga zamku stopniowo malała. W okresie rozbiorów nastąpiła jego całkowita degradacja, do czego przyczynili się podobno włoscy kamieniarze (budowniczowie tunelu w Żegiestowie), wysadzając część murów w poszukiwaniu legendarnych skarbów. Do czasów współczesnych zachowały się tylko fragmenty murów od strony południowej, oraz sterczyna ściany graniastej wieży w pobliżu przekopu.

W 1991 i w latach 1997-1998 podczas prac wykopaliskowych, odkryto i zabezpieczono resztki sklepienia oraz mury wieży zamkowej.

Od strony południowej na ruinach zamku stoi na kamiennym postumencie figura Najświętszej Marii Panny, ufundowana przez parafian w 1979 roku. Jest to już druga figura ustawiona w tym miejscu. Pierwsza pochodziła z 1936 roku. Naprzeciw ruin zamku widoczny jest nasyp ziemny, będący pozostałością gródka, zbudowanego prawdopodobnie przez Bolesława Śmiałego w XI wieku, a opuszczonego i zniszczonego pod koniec XV wieku.

PODZAMKOWY ZESPÓŁ DWORSKI

DWÓR STAROSTÓW

Powstał na przełomie XVIII i XIX wieku. Przebudowany został na początku XX wieku (dobudówka wschodnia i weranda). Jest budynkiem parterowym na planie prostokąta, murowanym z szeroki frontem. Dach jest czterospadowy, kryty gontem z wysuniętym okapem. Od strony ulicy i podwórka widoczne są oszklone ganki, a od północnej weranda.

KORDEGARDA

Pierwszą wzmiankę o tym budynku spotkać można w inwentarzach Klucza Muszyńskiego z 1732 roku. Obecnie istniejąca kordegarda wystawiona w miejscu dawnej, pochodzi z przełomu XVIII i XIX wieku (ul. Kity 18). Jest to budynek parterowy, murowany i otynkowany. Czterospadowy dach z wysuniętym okapem i lukarnami w poddaszu, kryty jest czerwoną dachówką. Od frontu widoczny jest ganek z dachem dwuspadowym.

ZAJAZD

Został zbudowany prawdopodobnie w XIX wieku. Do lat trzydziestych naszego wieku stanowił całość z karczmą, której fundamenty odkopano w 1972 roku w czasie prac budowlanych. Na ich podstawie można wnioskować, że rozkład pomieszczeń był typowy i podobny jak w innych XVII i XVIII-wiecznych karczmach polskich.

W późniejszym okresie budynek zajazdu rozebrano i zrekonstruowano przy ulicy Krzywej 1. Było to pierwsze tego typu przedsięwzięcie zrealizowane w Małopolsce. W dniu 31 lipca 2010 r. nastąpiło uroczyste otwarcie nowo-zrekonstruowanego budynku zajazdu, który jest obecnie siedzibą Muzeum Regionalnego „Państwa Muszyńskiego” oraz Centrum Informacji Turystycznej.

 

CERKWIE NA TERENIE GMINY MUSZYNA

CERKIEW pw. ŚW. JAKUBA MŁODEGO APOSTOŁA w Powroźniku – to najstarsza cerkiew w południowej Polsce, która w 2013 r. została  wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO. Ppowstała w 1600 r. Parafię greckokatolicką uposażył w roku 1637 biskup J. Zadzik. Na skutek zagrożenia powodziowego, została przeniesiona w roku 1814 na obecne miejsce i częściowo przebudowana. W tym okresie powstało nowe prezbiterium, stare natomiast zamieniono na zakrystię. W 1878 r. dobudowano główną wieżę o konstrukcji słupowej. Cerkiew została odnowiona w 1965 roku.
Jest to budynek drewniany o konstrukcji zrębowej, trójdzielny, jednonawowy. Nad nawą kopuła namiotowa łamana trzykrotnie, w prezbiterium strop z fasetą, w zakrystii sklepienie kolebkowe. Elewacja zewnętrzna i dach pokryty gontem. Całość wieńczą trzy baniaste wieżyczki z pozornymi latarniami. Wystrój cerkwi jest niezwykle bogaty. Zachowały się tutaj najbardziej cenne zabytki sztuki sakralnej w regionie byłego „klucza muszyńskiego”.

Warto obejrzeć polichromię figuralną z 1637 roku, a także barokowy ołtarz główny z ikoną „Matki Bożej z Dzieciątkiem” z XVII wieku, oraz ikonostas będący tłem do ołtarza. Unikatową wartość mają również pozostałe ikony umieszczone na bocznych ołtarzach, rokokowa ambona z 1700 roku, oraz dzwon z 1615 roku. Cerkiew od 1951 roku jest rzymskokatolickim kościołem. Parafię erygował w roku 1951 ks. biskup J. Stępa. W 1965 roku cerkiew poddana została renowacji.

KAPLICZKA św. NEPOMUCENA

ustawiona w północnej części Rynku, została zbudowana na przełomie XVIII i XIX wieku w stylu klasycystycznym. Dach namiotowy kryty blachą wieńczy, podobnie jak w kapliczce św. Floriana, kopułka z krzyżem.

W ścianie frontowej znajduje się metalowa bramka z herbem Muszyny, a w ścianach bocznych oszklone półkoliście okna.

Obydwie kapliczki na początku XX wieku pełniły funkcję ołtarzy w czasie obchodów Święta Bożego Ciała.

KAPLICZKA św. FLORIANA

usytuowana w południowej części Rynku powstała na przełomie XVIII i XIX wieku. Zbudowana jest w stylu klasycystycznym na planie kwadratu. Dach namiotowy kryty blachą wieńczy cebulastą kopułką z krzyżem. Murowane i otynkowane ściany zdobią półkoliste arkady, zastawione drewnianymi bramkami. Wewnątrz widoczna jest polichromowana rzeźba św. Floriana z XVIII wieku

Cmentarz Żydowski w Muszynie

Położony przy ulicy Ogrodowej, na skraju miejscowości, cmentarz żydowski powstał prawdopodobnie w końcu XIX w. Aktualnie znajduje się on w podsianiu P.P. „lasy Państwowe” (Nadleśnictwa Piwniczna, Leśnictwa Muszyna – Majerz). Obecnie znajduje się na nim 84 obiekty, większość z nich jest w różnym stopniu uszkodzona, a część zachowana tylko fragmentarycznie. Sądząc z rozplanowania cmentarza i rozmieszczenia istniejących macew, liczba pochówków w okresie do 1939 roku mogła wynieść 300 i więcej.

KOŚCIÓŁ ŚW. JÓZEFA W MUSZYNIE

Parafia istnieje od 1330 r. Pierwotny kościół drewniany stał przy ulicy Piłsudskiego. Obecny kościół jest pod wezwaniem św. Józefa (dawniej NPM) został zbudowany w latach 1676-1728. Konsekrowany w 1749 r. Wielokrotnie odnawiany, m.in. w 1803, 1950 oraz 1965-1966. Restauracja zewnętrzna kościoła 1986 r. Barokowy z kamienia i cegły, otynkowany, kryty blachą. Dach o jednej kalenicy, jednonawowy o wydłużonej czteroprzęsłowej nawie i wyższym prezbiterium zamkniętym półkoliście, przy nim od północy nowa przybudówka (obecnie zakrystia) oraz od południa kaplica boczna (dawna zakrystia). Z nadbudowanym w 1803 r. piętrem. Wnętrze nakryte sklepieniami krzyżowymi na girtach, spływających na filary przyścienne, dźwigające wydatny, przełamujący się gzyms. Łuk tęczy półkolisty. Ponad sklepieniami w kondygnacji strychowej stanowiska strzelnicze z strzelniczymi wnękami kluczowymi, mówiące o pierwotniej obronnej funkcji kościoła.

Na zewnątrz ściany rozczłonkowane podziałami pilastrowymi, zwieńczone obiegającym konsolkowym. Od frontu elewacja zwieńczona trójkątnym przyczółkiem. Dach siodłowy. Na nim wydatna, barokowa wieżyczka na sygnaturkę z latarnią i baniastym hełmem. We wnętrzu dekoracja malarska, podkreślająca elementy architektoniczne oraz figuralne autorstwa A. Marczyńskiego- 1965 r. Ołtarz główny klasycystyczny / pocz. XIX w. /, w nim rzeźba Matki Bożej z Dzieciątkiem- gotycka- z ok. 1470 r., oraz wysuwany Obraz św. Józefa, barokowy- XVIII w. Na ołtarzu Tabernakulum w kształcie świątyni z płaskorzeźbą Zwiastowania/ renesansowe- z Ok. 1600 r./.

W Antepedium kurdyban /skóra tłoczona we wzory ze złoceniami/ z trzech kawałków- XVIII wiek. W prezbiterium dwa ołtarze boczne- wczesnobarokowe. W jednym: obraz śmierci św. Józefa- pocz. XVIII wieku, w drugim obraz św. Jana Chrzciciela na pustyni- pocz. XVIII wieku. W nawie: pierwsza para ołtarza- późnobarokowy z obrazami: po prawej- św. Sebastian, po lewej- Serce Pana Jezusa. Druga para ołtarzy: rokokowych z obrazami: św. Antoniego i Matki Bożej Różańcowej. Trzecia para ołtarzy późnobarokowych z obrazami: Ukrzyżowania Pana Jezusa i św. Teresy z Avila. Chrzcielnica późnobarokowa z zapleckiem o charakterze retabulum z obrazem Chrztu Pana Jezusa w Jordanie- XVIII wiek. Ambona barokowa- koniec XVII wieku. W tęczy belka z ozdobnym wykroju z grupą Ukrzyżowania na Globie ziemskim (XVII-XVIII wi4ek).

Rzeźba: św. Jadwiga i św. Otylia- gotyckie-z ok. 1470 r.

Obrazy:

1. Matka Boska z Dzieciątkiem /wotywny-1708/;

2. Umycie nóg Pana Jezusa przez Marię Magadalenę- XVIII w.;

3. Św. Anna Samotorzeć- XVIII-XIX wiek.

Portrety: Biskupa A. Trzebickiego oraz Biskupa A. Załuskiego- obydwa zapewne z XVIII wieku.

Krucyfiks ludowy z XVIII wieku. Pacyfikał klasycystyczny – pocz. XIX wieku. Hostriarka drewniana z 1705 r.

Dzwonnica murowana wolnostojąca zapewne z 1803 r. w kształcie arkady na zawieszenie dzwonów zwieńczona trójkątnym przyczółkiem. Dwa dzwony nieustalonego odlewu.

Kościół otoczony murem kamiennym – w jego obwodzie Kaplica z początków XIX wieku. Wewnątrz kaplicy rzeźba Chrystusa u słupa – barokowa – ludowa – XVIII – XIX wiek.

W kaplicy bocznej Epitafium śp. Prałata Eugeniusza Piecha – wykonał prof. Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie – Czesław Dźwigaj z Krakowa.

HISTORIA

Zbudowany został w latach 1676-1728 w stylu barokowym. Fundatorami świątyni był biskup P. Gembicki i biskup A.Trzebnicki. Konsekracji dokonał w roku 1749 biskup A. Załuski. W 1803 r. w czasie remontu, nadbudowano zakrystię pół-nocną. Kościół pierwotnie powstał na planie krzyża, jednak powodzie w XVIII i XIX wieku, zniszczyły prawe i lewe skrzydło. Zbudowany z kamienia i cegły a następnie otynkowany, pełnił niegdyś funkcje punktu obronnego, (o czym świadczą istniejące do dzisiaj stanowiska strzelnicze znajdujące się nad zakrystią). Nie ma jednak żadnych dokumentów opisujących jakiś konkretny przypadek ataku na kościół. Ściany zewnętrz-ne podzielone są pilastrami, nad którymi przebiega gzyms konsolkowy. Zwieńczeniem elewacji zewnętrznej jest trójkątny przyczółek. Dachy dwuspadowe zdobi barokowa wie-życzka na sygnaturkę, Z latarnią i baniastym hełmem. Świątynia jest jednonawowa z czteroprzęsłową nawą, którą kończy węższe prezbiterium zamknięte półkoliście. Wewnątrz sklepienia krzyżowe na gurtach przechodzą w filary przyścienne zakończone gzymsem. Przed prezbiterium widoczna jest belka z wizerunkiem Chrystusa na krzyżu, a na ścianach polichromia autorstwa A. Marczyńskiego z 1965 roku. Klasycystyczny ołtarz zdobi gotycka figura Matki Bożej z Dzieciątkiem dłuta Jakuba z Nowego Sącza z 1470 roku, barokowy obraz Św. Józefa, a przede wszystkim renesansowe Tabernakulum będące miniaturą świątyni z płaskorzeźbą „Zwiastowanie” z 1600 r. Godnymi obejrzenia są również obrazy na ołtarzach bocznych: Chrystus, Św. Piotr i Paweł z 1640 r., Ś w. Jan Chrzciciel (XVIII w.), Ukrzyżowanie (XVIII w), Św. Teresa z Awila (XIX w), Św. Sebastian (XVII w.), Serce Jezusa (obraz barokowy). Niezwykle cenna jest również barokowa chrzcielnica z obrazem chrztu w Jordanie (XVHI w.), ambona z początku XVIII wieku, bogato zdobiona liśćmi akantu i posążkami świętych, oraz tłoczone w skórze i złocone kurdybany w ołtarzu głównym, a także w dwóch bocznych. Wśród drobniejszych zabytków wyróżniają się ponadto gotyckie rzeźby Św. Jadwigi i Św. Otylii z 1470 r., będące dziełem Jakuba z Nowego Sącza, krucyfiks ludowy z XVIII w., pacyfikał klasycystyczny z XIX w., hostierka drewniana z 1705 roku.

Warto również obejrzeć obrazy biskupów A. Trzebnickiego i A. Załuskiego z XVIII w., Obraz wotywny Matki Boskiej z 1708 roku pędzla J. Madyckiego, „Umycie nóg Chrystusa Przez Marię Magdalenę” i obraz „Św. Anna Samotrzecia” z przełomu XVIII i XIX wieku.

Dzwonnica Przykościelna z 1803 r. znajduje się w obwodzie XVII-wiecznego muru. Ma kształt arkady na zawieszenie dzwonów. Kapliczka z przełomu XVIII i XIX wieku znajduje się w pobliżu dzwonnicy w murze otaczającym kościół. Wewnątrz widoczna jest rzeźba Chrystusa przy słupie w stylu barokowo-ludowym i cztery krzyże na ścianach.

Figura św. Jana Nepomucena z ok. 1876 r. jest żeliwnym posągiem ustawionym na cokole kamiennym na dziedzińcu kościelnym.

Dawna plebania z pierwszej polowy XIX w. jest budynkiem murowanym z dachem czterospadowym krytym blachą. Od frontu widoczny jest ganek na dwóch słupach.

W piwnicach zachowała się stara studnia, a w obejściu stodoła i szopa.

darlowko

darlowo

szlak

ciche

murzasichle

Góra Zakmkowa

agroturystyka

atrakcje

podróże

turystyka

wczasy

Góra Zamkowa

Kamieniołom znajduje się  w zachodniej części Góry Zamkowej, majestatycznie wznoszącej nad Chęcinami. Prace wydobywcze prowadzone w latach 40-tych ubiegłego wieku, odsłoniły prawie pionowo stojące warstwy skalne. Są to cienkoławicowe wapienie powstałe w środkowym i późnym dewonie (375-390 mln lat temu). Materiał osadowy, z którego powstały skał wapiennych gromadził się na dnie szelfu ciepłego płytkiego morza. Rozwijało się w nim bogate życie organiczne. Była to jednak strefa nieco większych głębokości, niż przedpole raf odsłonięte na Kadzielni i Wietrzni. Pozostałości dawnych organizmów można zobaczyć na wypreparowanej powierzchni wapieni w północnej części kamieniołomu. Niektóre ławice skalne są przepełnione ramienionogami, szczątkami koralowców i gąbek. Można również dostrzec różnej wielkości fragmenty ślimaków, liliowców oraz kopalnych jamochłonów – amfiporów i stromatoporów. W środkowej części odsłonięcia wśród wapieni znajdują się warstewki z twardymi skałami krzemionkowymi – tak zwanymi rogowcami. Krościenko noclegi zaprasza.

Cała Góra Zamkowa była w przeszłości miejscem poszukiwań i eksploatacji kruszców ołowiu. Świadczą o tym liczne ślady starych robót górniczych. Wydobywana tu galena (siarczek ołowiu) zawierała również niewielkie ilości srebra.

Warstwy skalne budujące grzbiety Góry Zamkowej i Góry Zelejowej są stromo nachylone. Pierwotnie  leżały one poziomo, tak jak i osady w morzu dewońskim. Waryscyjskie ruchy górotwórcze w późnym karbonie i permie (251-325 mln lat temu) sfałdowały obszar świętokrzyski. Między wspomnianymi grzbietami powstał fałd, w którym warstwy skalne zostały silnie wydźwignięte. Długotrwała erozja najpierw zrównała teren, rozcinając skały dewonu, które pełniły rolę twardej skorupy. Następnie w leżących pod nimi, mniej odpornych skałach syluru, ordowiku i kambru, wyżłobiła rozległą płaską Dolinę Chęcińską. Na krawędziach dawnego wzniesienia, jak fragmenty twardej skorupy, pozostały grzbiety zbudowane ze stromo nachylonych skał dewońskich.

Zaszufladkowano do kategorii Noclegi

Jaskinia Raj

góry

swietokrzyskie

krajobraz

turysta

wypoczynek

Jaskinia Raj

Na miano największej atrakcji turystycznej w regionie świętokrzyskim z pewnością zasługuje odkryta w 1964 roku Jaskina Raj.

Rezerwat Jaskinia Raj znajduje się w północnym zboczu Góry Malik, wchodzącej w skład Grzbietu Bolechowickiego. By dojechać  do jaskini trzeba z drogi Kielce – Chęciny,  za miejscowością Zgórsko, skręcić w prawo w kierunku zachodnim. Droga ta kończy się parkingiem przed ścieżką wiodącą do obiektu.

Jaskinia powstała w gruboławicowych wapieniach środkowodewońskich, sprzed 390 mln lat. Całkowita długość korytarzy wynosi 240 metrów, z czego dla turystów udostępniono trasę o długości 180 metrów. Ogromne zasługi w zabezpieczeniu, a następnie udostępnieniu jaskini dla ruchu turystycznego, położyli pracownicy Oddziału Świętokrzyskiego Państwowego Instytutu Geologicznego w Kielcach, Tymoteusz Wróblewski i Zbigniew Rubinowski. Jeszcze przed oficjalnym otwarciem jaskini zbadano osady namuliska. Odkrycia jakich wówczas dokonano świadczyły o zamieszkiwaniu tego miejsca przez człowieka już 50 tysięcy lat temu, czyli w okresie ostatniego zlodowacenia. Potwierdzają to znalezione narzędzia i wyroby krzemienne.

Prześledzono także zmiany klimatyczne, zachodzące od tamtego czasu. Ponadto w namulisku znaleziono szczątki kostne wielu gatunków ssaków, m. in. niedźwiedzia jaskiniowego, mamuta, hieny jaskiniowej i nosorożca włochatego. Jaskinia nie jest w prawdzie wyjątkowo rozległa, jednak unikatowa szata naciekowa tam występująca w pełni uzasadnia nadaną jej nazwę – Raj. Wśród form naciekowych powstałych w wyniku niszczącej, a następnie budującej działalności wód, możemy wymienić wiszące u stropu stalaktyty, narastające na dnie stalagmity, wszelkiego rodzaju polewy, pizoidy czyli perły jaskiniowe, kolumny powstałe z połączenia stalaktytu ze stalagmitem, cienkie, czasem przeświecające harfy oraz pagody, powstałe z przysadzistych stalagmitów. Różnorodność i uroda występujących tu form szaty naciekowej, spowodowała stworzenie unikatowych wartości, jakimi jaskinia Raj wyróżnia się wśród innych tego typu obiektów w Polsce.

Powstanie jaskini jest efektem zjawisk krasowych. Kras jest rodzajem chemicznego wietrzenia skał węglanowych – wapieni i dolomitów. Wody opadowe i podziemne wnikają szczelinami w głąb, rozpuszczając skałę. W efekcie mogą tworzyć się rozmaite pustki krasowe (kominy, jaskinie, studnie) niekiedy znacznych rozmiarów. Na ich powierzchniach, z wód krasowych przesyconych węglanem wapnia, powstają formy naciekowe.

Oprócz samej jaskini Raj, ochroną prawną objęto również fragment lasu sosnowego wraz z roślinnością charakterystyczną dla wapiennych wzniesień.

Zaszufladkowano do kategorii Noclegi

Rezerwat Wietrznia

relaks

wędrówki

wczasy

powędrować

plecak

Wietrznia – rezerwat im. Zbigniewa Rubinowskiego

Jest końcowym ogniwem Pasma Kadzielniańskiego i znajduje się we wschodniej części Kielc, pomiędzy ulicami Wojska Polskiego, Daleszycką i Księcia Józefa Poniatowskiego. Jest to największy z kieleckich rezerwatów geologicznych, któremu eksploatacja nadała kształt kanionu ograniczonego skalnymi ścianami. W jego skład wchodzą połączone wyrobiska: Wietrznia, Międzygórz i Międzygórz Wschodni, których łączna długość wynosi około 800 m. W pionowym profilu o długości około 100 m zapisana jest historia rozwoju morza od schyłku dewonu środkowego i w niemal całym późnym dewonie, czyli w okresie 365-386 mln lat temu. Jest to zarazem jedno z największych odsłonięć skał tego okresu w Polsce. Dominujące tu gruboławicowe osady powstały w ciepłym zbiorniku morskim, w strefie płytkiego szelfu, nieco głębszego, niż rejon Kadzielni wówczas bezpośrednio sąsiadujący z rafą. W skalnych ścianach dominują wapienie zbudowane ze szczątków koralowców, przynoszonych z pobliskich raf stromatoporowo-koralowcowych. Na Wietrzni znajdowano nowe gatunki koralowców późnodewońskich. Towarzyszą im szczątki kopalnych jamochłonów stromatoporów, liliowców, muszle ramienionogów i ślimaków. Okresy wzrostu głębokości morza zapisały się w osadach mniejszym udziałem szczątków organicznych, a większym domieszki ilastej, co prowadziło do powstania margli.

Górne partie północnych ścian zbudowane są z młodszych cienkoławicowych osadów wapienno-marglistych, powstałych po znacznym pogłębieniu morza późnodewońskiego. Zachowane tu rzadkie skamieniałości są reprezentowane przez głowonogi i szczątki ryb pancernych. Waryscyjskie ruchy górotwórcze w późnym karbonie i permie (251-325 mln lat temu) zapisały się powstaniem uskoków i zafałdowaniami warstw. W szczeliny spękań tektonicznych wtłaczane były gorące zmineralizowane wody, tzw. wody hydrotermalne, z których krystalizowały barwne żyły kalcytowe, widoczne miejscami w północnych ścianach kamieniołomu, zawierające śladowe domieszki minerałów kruszcowych (siarczków ołowiu i miedzi). Przy szczelinie uskoku, tnącego południową ścianę zachodniego wyrobiska, gorące roztwory bogate w związki magnezu, przeobraziły wapienie w dolomity. W pustynnym klimacie w permie (251-299 mln lat temu) wietrzenie pokryło odsłonięte wapienie dewońskie kilkumetrową warstwą drobnego skalnego gruzu. Z czasem te izolowane okruchy skalne zostały ponownie scementowane. Tworzą one górne partie południowych ścian kamieniołomu. Wieloetapowe alpejskie ruchy górotwórcze, zachodzące w paleogenie i neogenie (5-65 mln lat temu), spowodowały otwarcie szczeliny tektonicznej o szerokości sięgającej do 100 m, biegnącej wzdłuż osi całego kamieniołomu. Wypełnił ją obsypujący się materiał blokowo-gruzowy. Można go obserwować w środkowym wyrobisku kamieniołomu; w samotnym ostańcu poeksploatacyjnym (zwanym niekiedy „Słoniem”) oraz w filarze, od wschodu zamykającym tę część kamieniołomu. Poszczególne bloki osiągają nawet po kilka metrów.

Licznie odsłaniające się w ścianach kamieniołomu zjawiska krasowe reprezentują 2 etapy rozwoju krasu świętokrzyskiego (permsko-triasowy oraz kenozoiczny), prze co czynią z rezerwatu Wietrznia obiekt najsilniej pod tym względem zróżnicowany w regionie. Oprócz niewielkich jaskiń (najdłuższa – 60 m, w dnie środkowego wyrobiska), studzienek i kominów krasowych, a nawet szerokiego leja krasowego, powstały namuliska, zróżnicowane pod względem typu osadu i jego barwy. Wciąż żywe procesy krasowe tworzą polewę martwicową na jednej z południowych ścian wschodniego wyrobiska.

Znaczne walory edukacyjne obiektu spowodowały, że właśnie na Wietrzni postanowiono zlokalizować Centrum Geoedukacji. Obiekt prowadzony przez Geopark Kielce, stanowi on miejsce stałych i czasowych ekspozycji o tematyce geologicznej jak również jest miejscem prowadzenia warsztatów tematycznych, prelekcji, pokazów i spotkań naukowych.

Centrum Geoedukacji

Obiekt zlokalizowany jest w południowo-wschodniej części rezerwatu Wietrznia i jest to najważniejszy obiekt na trasie „Świętokrzyskiego Szlaku Archeo-Geologicznego.

Centrum Geoedukacji  to miejsce, gdzie w przystępny sposób przekazywana jest wiedza geologiczną i geograficzną, z wykorzystaniem nowoczesnych metod i narzędzi edukacyjnych.

Wizyta w Centrum Geoedukacji jest świetnym wstępem do lepszego zrozumienia geologicznego fenomenu Gór Świętokrzyskiego, na czele z gołoborzami, jaskiniami czy dawnymi rafami koralowymi.

Dla odwiedzająych Centrum Geodukacji proponuję:
– zajęcia geoedukacyjne (teoretyczne, praktyczne),
– zajęcia terenowe w obrębie obiektów geoturystycznych Kielc,
– zwiedzanie Galerii Ziemi,
– podróż kapsułą 5D „Podróż do wnętrza Ziemi”.

Zaszufladkowano do kategorii Noclegi

Kamieniołom Zachełmie

wyjazd

region

apartament

domki

pensjonat

Zachełmie – Rezerwat

Jadąc z Kielc w kierunku Radomia mijamy Kajetanów i po przejechaniu ok. 2 km skręcamy na zachód w kierunku Zagnańska. Z miejsca, w którym drogę przecinają tory kolejowe, widoczny jest kościół w Zachełmiu, wykonany z czerwonego piaskowca triasowego. W jego pobliżu, w zachodniej części Góry Chełmowej, znajduje się rozległe nieczynny kamieniołom dolomitów. Dotychczas odwiedzany był z powodu odsłoniętego w północnych ścianach kontaktu środkowodewońskich dolomitów (sprzed 395 mln lat) ze zlepieńcami i piaskowcami permsko–triasowymi (sprzed 251-255 mln lat). Odsłonięcie to jest pomnikiem przyrody nieożywionej. Warstwy dolomitów zostały sfałdowane i stromo nachylone podczas waryscyjskich (hercyńskich) ruchów górotwórczych, w późnym karbonie (około 299-325 mln lat temu). Na szarych dolomitach, na powierzchni erozyjnej, niemal poziomo leżą czerwone permsko-triasowe osady rzeczne, jeziorne i płytkomorskie. Dolomity są osadem równi pływowej i płytkiego morza. Rozległe odsłonięcia kopułowych struktur kolonii sinicowych i szczelin spękań, powstałych podczas wysychania wynurzonego dna, widoczne na powierzchniach warstw w południowych ścianach kamieniołomu, należą do najlepszych na świecie. Niegdyś eksploatowano tu gniazdowe nagromadzenia hematytu, tlenku żelaza, o charakterystycznej wiśniowej barwie.

Jednak największą w ostatnim okresie sensację w świecie geologicznym, wywołały znalezione właśnie w tym kamieniołomie tropy tetrapoda. Odkrycie śladów najstarszych tetrapodów, stanowiących ogniwo przejściowe pomiędzy rybami a zwierzętami czworonożnymi, przesunęło datowanie wyjścia kręgowców ze środowiska wodnego na ląd o około 18 milionów lat wstecz. Określono to dzięki znalezieniu w skale konodontów, czyli szczęk prymitywnych strunowców, które należą do skamieniałości przewodnich. Skamieniałość przewodnia to taka, której znalezienie precyzyjnie wskazuje wiek skały, ponieważ należy ona do gatunku o w krótkim czasie występowania.

Fakt, że tropy tetrapoda znaleziono właśnie tu w Zachełmiu, jeszcze bardziej potwierdził wyjątkowość naszego regionu jako „raju geologicznego”, liczącego się w skali europejskiej. Dawny kamieniołom w Zachełmiu obok „Bartka”, rosnącego w pobliskim Bartkowie k/Zagnańska, ma szansę stać się kolejną perełką na mapie świętokrzyskich atrakcji turystycznych.

Zaszufladkowano do kategorii Noclegi

Wąwóz w Skałach

podróż

wycieczka

wakacje

lato

zima

Wąwóz w Skałach

Położony jest na północny wschód od Nowej Słupi. Dojedziemy tam, w Czajęcicach skręcając na zachód, z drogi łączącej Waśniów z Nową Słupią. Po przejechaniu dalszych ok. 2,5 km, skręcamy w lewo wąską drogą, prowadzącą do nieczynnego kamieniołomu. W przeszłości odbywała się tam eksploatacja dolomitów środkowego dewonu (sprzed 395 mln lat), takich jak w słynnym Zachełmiu.

Tuż obok wyrobiska, znajdują się dwa miejsca, których w wędrówce po kielecczyźnie ominąć nie można. Jedno z najbardziej urokliwych miejsc w Górach Świętokrzyskich – rezerwat „Wąwóz w Skałach”znajduje się w niewielkim oddaleniu, po południowo wschodniej stronie kamieniołomu. W ścianach wąwozu odsłaniają się stromo nachylone warstwy dolomitów. Na dawnej powierzchni dna morskiego wietrzenie wyeksponowało kopulaste kolonie sinic. Ściany wąwozu porastają łany roślinności kserotermicznej, która ma niewielkie wymagania glebowe i odpowiada jej wapienne podłoże. Gdzieniegdzie wśród roślin bieleją skalne wychodnie, a niewielki strumyk biegnący dnem doliny i czyste powietrze dopełnia pojęcie „cudownego miejsca”.

Drugie stanowisko usytuowane jest między kamieniołomem a wąwozem, w skarpie biegnącej wzdłuż rzeczki Dobruchny. Odsłaniają się tu nieco młodsze od dolomitów (o 1-2 mln lat) wapienie i margle (skały przejściowe miedzy wapieniami a iłowcami), zawierające przebogatą faunę kopalną. Znajdziemy wśród niej koralowce, trylobity, liliowce, a przede wszystkim ramienionogi, należące do rodzaju Spirifer.

Miejsce to od dziesięcioleci jest poligonem dla geologów zajmujących się paleontologią, czyli nauką o wymarłych organizmach oraz dla stratygrafów, którzy warstwy skalne grupują w formacje, złożone ze skał o zbliżonym wykształceniu i wieku. Porównywanie formacji pozwala im następnie odtworzyć historię geologiczną danego obszaru.

 

Zaszufladkowano do kategorii Noclegi

Rezerwat Archeologiczno – Przyrodniczy „Krzemionki”

kwatery

wymarzone

urlop

wczasowisko

turystycznie

Krzemionki

Kompleks prahistorycznych kopalń krzemienia pasiastego w Krzemionkach koło Ostrowca Świętokrzyskiego to jeden z najciekawszych tego typu obiektów na świecie. Jego wyjątkowość wynika z doskonale zachowanych hałd górniczych i zagłębień poszybowych,a szczególnie kopalń, które pomimo upływu tysięcy lat zachowały się w prawie niezmienionym stanie. W Krzemionkach prześledzić można wszystkie techniki pozyskiwania krzemienia, od najprostszych jam, po duże, skomplikowane kopalnie będące szczytowym osiągnięciem pradziejowej techniki górniczej.

Odkryte w 1922 roku przez geologa Jana Samsonowicza pole eksploatacyjne w Krzemionkach ma powierzchnię 78,5 ha, szerokość od 20 do 200 m i długość 4,5 km. Skupia ono na swoim obszarze ponad 4 tysiące kopalń, z których największe mają głębokość 9 m, a powierzchnia poszczególnych podziemnych wyrobisk osiąga kilkaset metrów kwadratowych.
Kopalnie funkcjonowały przez znaczną część neolitu i we wczesnej epoce brązu (ok. 3900 do 1600 p.n.e.). Wytwarzane tu z krzemienia pasiastego gładzone siekiery rozprowadzano wśród odbiorców zamieszkujących znaczną część Europy Środkowej.
Ze względu na swoją wyjątkowość i walory naukowe teren kopalń jest objęty ochroną archeologiczną i przyrodniczą oraz posiada status Pomnika Historii. Pradziejowe kopalnie krzemienia w Krzemionkach pretendują także do wpisania na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO.

Obecnie największą atrakcją turystyczną Krzemionek jest trasa podziemna o długości prawie 500 m prezentująca wyrobiska neolitycznych kopalń. W pawilonach ekspozycyjnych obejrzeć można rekonstrukcję obozowiska górników i pracowni krzemieniarskiej oraz zadaszonego szybu sprzed 5 tysięcy lat.

Zaszufladkowano do kategorii Noclegi

Bałtów

Bałtów

Dotrzemy tam kierując się na północny wschód od Ostrowca Świętokrzyskiego, drogą na Solec nad Wisłą. Bałtów przywita nas malowniczym położeniem w przełomie Kamiennej, pomiędzy spokojnie meandrującą rzeką a wyniosłymi białymi skałkami wapiennymi górnej jury. Ich podobieństwo do skałek z podkrakowskich dolinek nie jest przypadkowe; są osadami tego samego morza, reprezentują ten sam wiek (około 160 mln lat temu) i bardzo podobny typ osadu. Wapienne ściany skalne na brzegach doliny Kamiennej rozdzielone są dolinkami, które w swych wyższych partiach przechodzą w malownicze, mroczne jary i wąwozy, często wycięte w plejstoceńskich  lessach, powstałych w ciągu ostatnich kilkudziesięciu tysięcy lat.

Pomysł utworzenia obiektu, zainicjowały odnalezione w tym miejscu struktury krasowe, przypominające do złudzenia tropy jurajskich dinozaurów. Choć badania wykazały, że ze względu na głębokość ówczesnego morza jurajskiego, dinozaury nie były w stanie na jego dnie odcisnąć śladów swych nóg, to niewątpliwie odwiedzały to miejsce po wycofaniu się morza, zaledwie kilka milionów lat później.

W powstałym w dolinie Kamiennej Jura Parku (czy nie lepiej Parku Jurajskim), zgromadzono modele świata organizmów jakie żyły na przestrzeni dziejów Ziemi. Najbardziej efektownie prezentuje się grupa dinozaurów. Repliki wykonane z dużą pieczołowitością, obrazują dużą różnorodność i stopniowy rozwój tej grupy zwierząt w kolejnych okresach geologicznych. W Jura Parku możemy również zobaczyć unikalną kolekcję minerałów i skamieniałości oraz zbiór skalnych powierzchni z autentycznymi tropami wczesnojurajskich dinozaurów z rejonu Szydłowca. Park Bałtowski jest miejscem o dużych walorach edukacyjnych, działających na wyobraźnię zwłaszcza młodszej części naszego społeczeństwa.

Oprócz poznania świata dinozaurów możemy tu zwiedzić ulokowany w ciekawym terenie ogród zoologiczny, po którym oprowadzą nas wszystkowiedzący przewodnicy, przepłynąć tratwą lub kajakiem po rzece Kamiennej, pojeździć konno lub na nartach. Bałtowski Jura Park objęty jest patronatem Państwowego Instytutu Geologicznego.

Zaszufladkowano do kategorii Noclegi